صدای سرو.
رمان «دم را دریاب» را باید به نوعی پدر رمان «هرتزوگ» دانست. و اهمییت این کتاب کوچک در مجموعه آثار بلو، بیشتر از این جهت است که نقطهی شروع بسیاری از شاهکارهای بلو را در آن میتوان یافت.
تامی ویلهلم، نمونهای است از شخصیتی که مکررا در کارهای بلو تکرار میشود؛ مردی سادهلوح، قربانی تمامعیار روح آمریکایی، کسی که صادقانه برای بهتر شدن زندگی و کسب درآمد بیشتر و بهبود وضع اطرافیان تلاش میکند، و به دلیل همین سادهلوحی به جایی نمیرسد. تامی ویلهلم، مثل «مرس» هرتزوک، آدم خوبی است که زیر چرخدندههای زندگی شهری آمریکایی، له میشود. سادهتر از آن است که به پیچیدگی هولناک وضعیت جامعه پی ببرد. و آنقدر زمین میخورد و ناکام میماند تا به مرز جنون میرسد. نقطهی قوت سال بلو در روایت استادانهی همین زوال تدریجی تا مرز فروپاشی است.
سال بلو، دو نماینده از خیل نیروهای روح ویرانگر آمریکایی را در برابر ویلهلم قرار میدهد. دو نمونه از افرادی که نماد موفقیت در جامعهای پیچیده و پر از دروغ و فریباند. از نمایندگان فرهنگی که راز موفقیت در آن، زندگی به شیوهای که درست ضد شیوهی تامی ویلهلم است. پدر او، دکتر آدلر، پزشکی است که در زندگی جز طعم موفقیت چیز دیگری را تجربه نکرده است. دکتر آدلر، وسیلهای است برای سرکوفت زدن جامعه به ویلهلم، برای تحقیر کردن و دستانداختن مرد سادهلوحی که بعد از چهل سال زندگی، هنوز نتوانسته نخستین امکانات رفاه را برای خود فراهم کند،زن و فرزندانش او را ترک کردهاند و تنها و بیهدف برای ادامهی زندگی تقلا میکند. از سوی دیگر، دکتر تامکین دیگر نمایندهی روح آمریکایی است. او گویی سخنگویی فرهنگ دروغ و فریب است. انگار در تمام رمان سعی میکند به ویلهلم یاد بدهد که چطور در این «جنگل آسفالت» خود را نجات دهد. به او راه و رسم خرید و فروش در بورس را میآموزد و با هزار و یک جور دروغ و تظاهر، در نهایت موفق میشود پول تام ویلهلم را بالا بکشد.
به این ترتیب الگوی کلی رمانهای بزرگ سال بلو، به خصوص هرتزوک را در این کتاب کوچک میتوان بهخوبی دید؛ مردی سادهلوح، مستاصل و خسته که در تمام طول زندگی جز شکست، چیزی تجربه نکرده است. مذبوحانه با پیچیدگیها و فریبهای آمریکای عصر خود دست و پنجه نرم میکند و همیشه شکست میخورد و این شکستهای پیدرپی آنقدر ادامه مییابد تا او را به مرز جنون برساند. سال بلو نمایندگانی از روح منحط آمریکایی را به جان شخصیت اصلی بی دست و پا و ضعیفش میاندازد، اجازه میدهد این نمایندگان آنقدر او را زجر دهند تا به کل از هم بپاشد و همهی اینها تحت تسلط خارقالعادهی نویسنده بر شخصیتها و روایت رمان رخ میدهد. بین آثار اولیهی سال بلو، «دم را دریاب»، مسلما مهمترین کتاب اوست. رمانی است که نطفهی تمام نقاط قوت و ویژگیهای منحصر به فرد داستانهای بلو در آن بسته شده است.
«برگرفته از کتابخانهی کارگزاران، ۱۴ اردیبهشت هشتاد و هفت. امیر احمدی آریان.»
پیشنهاد این ماه، دم را دریاب، اثر سال بلو، با ترجمهای از بابک تبرایی و چاپ نشر چشمه است که با قیمت ۲۵۰۰ تومان در زمستان هشتاد و شش عرضه شده است.